Máy Tính Giá Thành Trên Đơn Vị

Giá thành trên đơn vị được tính bằng cách chia tổng chi phí cho số đơn vị sản xuất: Giá thành/đơn vị = Tổng chi phí ÷ Số đơn vị sản xuất. Ví dụ, nếu bạn chi 10 triệu đồng để sản xuất 500 sản phẩm, giá thành đơn vị là 10 triệu ÷ 500 = 20.000 đồng/đơn vị. Khi có cả chi phí cố định và biến đổi, công thức là: Giá thành/đơn vị = (Chi phí cố định + Chi phí biến đổi) ÷ Số đơn vị. Chỉ số này rất quan trọng cho quyết định định giá, phân tích lợi nhuận và hiểu cách sản lượng ảnh hưởng đến chi phí.

Chi phí cố định không thay đổi bất kể sản lượng—ví dụ như tiền thuê, bảo hiểm, lương và thuê thiết bị. Chi phí này là 10 triệu đồng dù bạn sản xuất 100 hay 10.000 đơn vị. Chi phí biến đổi thay đổi theo tỷ lệ với sản lượng—ví dụ như nguyên liệu, nhân công trực tiếp, đóng gói và vận chuyển. Nếu nguyên liệu tốn 5.000 đồng/đơn vị, sản xuất 100 đơn vị tốn 500.000 đồng nguyên liệu, trong khi 1.000 đơn vị tốn 5 triệu đồng. Hiểu sự khác biệt này rất quan trọng vì chi phí cố định trên đơn vị giảm khi sản lượng tăng (kinh tế quy mô), trong khi chi phí biến đổi trên đơn vị không đổi.

Điểm hòa vốn là nơi tổng doanh thu bằng tổng chi phí—không lãi không lỗ. Công thức: Số đơn vị hòa vốn = Chi phí cố định ÷ (Giá bán - Chi phí biến đổi/đơn vị). Mẫu số được gọi là số dư đảm phí. Ví dụ, nếu chi phí cố định là 50 triệu, giá bán là 25.000đ và chi phí biến đổi là 15.000đ, thì hòa vốn = 50 triệu ÷ (25.000 - 15.000) = 5.000 đơn vị. Bạn cũng có thể tính doanh thu hòa vốn: Doanh thu hòa vốn = Chi phí cố định ÷ Tỷ lệ số dư đảm phí, trong đó tỷ lệ = (Giá - Chi phí biến đổi) ÷ Giá.

Kinh tế quy mô xảy ra khi giá thành đơn vị giảm khi sản lượng tăng. Điều này chủ yếu do chi phí cố định được phân bổ cho nhiều đơn vị hơn. Nếu chi phí cố định là 10 triệu và bạn sản xuất 1.000 đơn vị, chi phí cố định/đơn vị là 10.000đ. Sản xuất 10.000 đơn vị, nó giảm xuống 1.000đ/đơn vị. Chi phí biến đổi thường không đổi theo đơn vị. Hiểu kinh tế quy mô giúp chiến lược định giá (sản lượng cao hơn cho phép giá thấp hơn), quyết định đầu tư (khi nào mở rộng công suất) và định vị cạnh tranh (nhà sản xuất lớn có thể đưa ra giá thấp hơn).

Số dư đảm phí là số tiền mỗi đơn vị bán ra đóng góp để trang trải chi phí cố định và tạo lợi nhuận: Số dư đảm phí = Giá bán - Chi phí biến đổi/đơn vị. Nếu bạn bán sản phẩm 50.000đ với chi phí biến đổi 30.000đ, số dư đảm phí là 20.000đ. Nghĩa là mỗi lần bán đóng góp 20.000đ cho chi phí cố định. Khi đã bán đủ để trang trải chi phí cố định (điểm hòa vốn), mỗi lần bán thêm đóng góp 20.000đ trực tiếp vào lợi nhuận. Tỷ lệ số dư đảm phí (Số dư đảm phí ÷ Giá) cho biết bao nhiêu phần trăm mỗi đồng doanh thu đóng góp vào trang trải chi phí cố định.